Tijdelijk beleid opleidingseisen Wki: wat betekent dit voor incassodienstverleners?

Op 1 april 2024 trad de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) in werking, samen met het Besluit kwaliteit incassodienstverlening (Bki) en de Regeling kwaliteit incassodienstverlening (Rki). Met deze wet is de incassosector voor het eerst wettelijk gereguleerd. Doel: betere bescherming van mensen met schulden en een professionalisering van de buitengerechtelijke incassopraktijk. Denk aan duidelijke communicatie, beperking van onterechte kostenstapeling en hogere kwaliteitseisen voor incassodienstverleners.

Een jaar na inwerkingtreding wordt – conform toezegging aan de Kamer – een invoeringstoets uitgevoerd. Deze lichte evaluatie onderzoekt hoe de wet in de praktijk uitpakt, met nadruk op uitvoerbaarheid en impact op de doelgroep. De toets wordt extern belegd om de onafhankelijkheid te waarborgen en gebeurt in afstemming met onder meer Dienst Justis (beheerder van het incassoregister) en de Inspectie Justitie en Veiligheid (toezichthouder). De uitkomsten worden in het vierde kwartaal van 2025 verwacht.

Opleidingseis onder druk

Eén van de meest besproken onderdelen van de Wki betreft de vakbekwaamheidseis uit artikel 13 Wki, nader uitgewerkt in artikel 2.2 Bki. Kort gezegd: incassomedewerkers moeten beschikken over een diploma op minimaal Europees Kwalificatiekader 3 (EKR 3), en operationeel leidinggevenden of zelfstandigen over Europees Kwalificatiekader 4 (EKR 4). Het type opleiding is niet doorslaggevend; het gaat erom dat iemand in staat is de vereiste kennis en vaardigheden te verwerven.

In de praktijk is gebleken dat deze formele diploma-eis voor bestaande medewerkers niet altijd haalbaar is. Veel ervaren krachten functioneren aantoonbaar goed, maar beschikken niet over het vereiste diploma. Branchepartijen, waaronder ook wij als Stichting NowID, hebben dit signaal nadrukkelijk onder de aandacht gebracht middels onze petitie. Ook de toezichthouders herkennen dat de opleidingseis in de huidige vorm knelt, met name bij kleinere ondernemingen en zelfstandigen die al vóór 1 april 2024 actief waren.

Belangrijk is dat in de Wki geen overgangsrecht is opgenomen voor deze kwaliteitseisen. Daardoor gold de diploma-eis in beginsel direct en volledig, ook voor bestaande organisaties. Dat leidde tot een ongelijk speelveld en het risico dat goed functionerende bedrijven hun activiteiten zouden moeten staken, enkel vanwege een formeel opleidingscriterium.

Tijdelijk ruimer beleid

In aanloop naar de invoeringstoets heeft staatssecretaris Teun Struycken daarom besloten tot tijdelijk beleid ten aanzien van de opleidingseisen. Het uitgangspunt van EKR-niveau 3 en 4 blijft bestaan, maar er wordt gedurende de invoeringstoets coulanter omgegaan met de handhaving bij bestaande incassodienstverleners.

Concreet betekent dit dat bij de aanvraag tot inschrijving (of voortzetting daarvan) in het incassoregister moet worden aangegeven welke medewerkers aan het vereiste niveau voldoen. Voor medewerkers zonder passend diploma moet een gemotiveerde onderbouwing worden toegevoegd waaruit blijkt dat zij tóch beschikken over de vereiste vakbekwaamheid. Daarbij kan worden gedacht aan relevante werkervaring, branchegerichte opleidingen, interne opleidingsprogramma’s en aantoonbare permanente educatie.

Dienst Justis toetst of deze onderbouwing aanwezig is; de inhoudelijke beoordeling ligt bij de Inspectie. De Inspectie heeft aangekondigd in deze periode meer gewicht toe te kennen aan de totale vakbekwaamheid en minder strikt te handhaven op het enkele ontbreken van een diploma, mits de motivering deugdelijk is. Tegelijkertijd blijft het toezicht op andere kwaliteitseisen onverminderd van kracht.

Voor nieuwe medewerkers die vanaf 1 april 2025 starten – inclusief doorstromers die bij een andere incassodienstverlener aan de slag gaan – geldt de opleidingseis onverkort.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Voor bestaande organisaties biedt dit tijdelijke beleid ruimte, maar geen vrijblijvendheid. Een goed onderbouwd dossier is cruciaal. Vakbekwaamheid moet aantoonbaar zijn en structureel worden onderhouden.

Als NowID zien wij dit als een noodzakelijke pas op de plaats binnen een bredere professionaliseringsslag. Onze missie blijft ongewijzigd: incassodienstverleners volledig, effectief en betaalbaar laten voldoen aan de Wki. Dat doen wij met praktijkgerichte opleidingen, permanente educatie, Wki-proof templates en ondersteuning bij registratie en compliance.

De invoeringstoets zal duidelijk maken of en hoe de opleidingseis structureel moet worden aangepast. Tot die tijd is zorgvuldige onderbouwing de sleutel. Wie zijn vakbekwaamheid serieus borgt, staat ook onder het tijdelijke beleid stevig.