Tijdelijk beleid opleidingseisen Wki: wat betekent dit voor incassodienstverleners?

De invoeringstoets van de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) is bedoeld om te onderzoeken of incassodienstverleners voldoen aan de nieuwe wet- en regelgeving. Deze toets is geen theoretische evaluatie, maar een praktijkgerichte aanpak. Daarom organiseerde het ministerie van Justitie en Veiligheid een validatiesessie: een reality check met stakeholders om te beoordelen welke punten uit de toets belangrijk zijn en welke verbeteringen nodig zijn in de beleidsreactie.

Voorafgaand aan de die validatiesessies heeft Stichting NowID een petitie ingediend. In deze petitie staat het antwoord van NowID op die belangrijke knelpunten in de Wki.

Daarmee komt de kernvraag weer scherp op tafel: sluiten de beleidsdoelen aan op wat in de dagelijkse uitvoering haalbaar is? Die spanning is relevant, omdat de uitkomst doorwerkt in registratie, vakbekwaamheid en procesinrichting bij een brede groep organisaties.

Met die context is het logisch om eerst te kijken wat er precies is gebeurd en wat er nu volgt.

Wanneer was de validatiesessie en wat was het doel daarvan?

Op dinsdag 3 februari 2026 hield het ministerie van Justitie en Veiligheid een validatiesessie over de invoeringstoets van de Wki. Het doel was om signalen en knelpunten uit de praktijk te valideren met partijen die de wet uitvoeren of ermee te maken hebben. Aan tafel zaten het ministerie, toezichthouders en vertegenwoordigers uit de branche. Stichting NowID nam namens de achterban deel en diende daarbij de petitie in; ook andere aanwezige partijen leverden input.

Korte tijdlijn (hoofdlijnen):

• 3 februari 2026: validatiesessies invoeringstoets Wki (stakeholder-validatie)
• Daarna: input van alle deelnemers wordt gebundeld en gewogen
• Vervolg: ministerie werkt dit uit in een beleidsnotitie op basis van alle input

Belangrijk om scherp te houden: dit proces verandert nu niets aan de huidige Wki-plichten. Dat maakt ook meteen duidelijk waarom het helpt om nog eens kort te duiden wat de Wki precies raakt.

De Wki in het kort: betekenis, reikwijdte en kernplichten

De Wki geldt sinds 1 april 2024 en is bedoeld om kwaliteit in buitengerechtelijke incassodienstverlening te borgen en mensen met schulden beter te beschermen. Buitengerechtelijke incassowerkzaamheden zijn alle incassoactiviteiten buiten de rechter om, zoals aanmanen, het treffen van regelingen en het communiceren over vorderingen. Wanneer deze activiteiten gericht zijn op debiteuren die natuurlijke personen zijn, zoals consumenten, eenmanszaken of vennootschappen onder firma, is de Wki van toepassing.

De reikwijdte van de Wki is daarmee breder dan alleen traditionele incassobedrijven. Ook andere partijen die zich bezighouden met buitengerechtelijke incasso jegens natuurlijke personen vallen onder de wet. Denk aan VvE-beheerders, vastgoedbeheerders, factoringbedrijven, creditmanagement, buy-now-pay-later, juristen, advocaten en deurwaarders. In de praktijk komen steeds dezelfde kernplichten terug: registratie (hiervoor zijn advocaten en deurwaarders uitgezonderd), vakbekwaamheid en opleiding, proces- en dossierinrichting, transparante informatie richting schuldenaar en een klachtenregeling.

Juist omdat die verplichtingen breed landen, is de inhoud van de signalen uit de validatiesessie voor veel organisaties herkenbaar—ook als de dagelijkse praktijk sterk verschilt.

Belangrijkste signalen uit de validatiesessie

In de inbreng op hoofdlijnen lag een eerste accent op de registratieplicht: de registratiegraad blijft achter, wat een direct gevolg lijkt te zijn van de (te) hoge inschrijfkosten in het register voor incassodienstverleners. Dat raakt de werking van de wet én het gelijke speelveld. Meer helderheid en betere communicatie richting markt en consument werd daarbij als noodzakelijk genoemd.

Een tweede rode draad was vakbekwaamheid. Kwaliteit staat buiten kijf, maar de huidige invulling van opleidingseisen schuurt in de praktijk, onder meer bij instroom en doorstroom. Daarbij leeft de behoefte aan eenduidige interpretatie van regels en voorspelbaarheid in toezicht en handhaving, zodat goedwillenden niet vastlopen op ruis of verschillen in duiding.

Ook werd benadrukt dat de positie van schuldeiser/ondernemer praktisch moet terugkomen in de uitwerking: incasso gaat óók over betalingsdiscipline en het innen van rechtmatige vorderingen. Die signalen sluiten aan op de kern van de petitie die tijdens de sessie is ingebracht.

De petitie samengevat: drie knelpunten en de voorgestelde oplossingsrichting

Drie belangrijke knelpunten

1. Niveau-eis

Het Bki stelt dat iedere incassomedewerker en leidinggevende een opleiding op respectievelijk MBO-niveau 3 of 4 moet hebben afgerond. Ter onderscheiding van de andere opleidingsverplichtingen (basisopleiding en permanente opleiding) wordt dit in de petitie aangeduid als de ‘niveau-eis’. Daarbij wordt aangevoerd dat praktijkervaring onvoldoende wordt meegewogen. Bij strikte naleving kan dat leiden tot het verplicht moeten ontslaan van zeer geschikt personeel of algehele sluiting van de bedrijven van incassodienstverleners, ook als deze (verder) aan alle eisen van de Wki voldoen.

2. Stagiaires

Binnen het huidige stelsel van de Wki worden stagiaires juridisch hetzelfde behandeld als incassomedewerkers en moeten dus vanaf de eerste dag voldoen aan kenniseis en niveau-eis. Volgens de petitie is dat feitelijk onuitvoerbaar, omdat een stagiaire per definitie nog in opleiding is. Door deze omissie (hier lijkt niet over te zijn nagedacht) is het aannemen van stagiaires in de incassosector nu feitelijk niet mogelijk.

3. Kosten

De jaarlijkse kosten worden als te hoog en onevenredig neergezet. Een BV met 1 medewerker betaalt evenveel als een BV met meer dan 100 medewerkers. Een klein geregistreerd incassobureau is zelf meer kosten kwijt dan bijvoorbeeld een advocatenkantoor of deurwaarderskantoor van dezelfde grootte. Dit creëert volgens de petitie een ongelijk speelveld en is bovendien slecht voor de schuldenaren: juist het middel van minnelijke incasso houdt immers de juridische kosten beperkt.

Onderbouwing van de petitie

De onderbouwing is mede gebaseerd op marktonderzoek. In mei 2025 is in samenspraak met het Ministerie een enquête uitgestuurd waarin de drie knelpunten worden onderzocht; deze is door 59 bedrijven ingevuld, zowel klein, groot alsook heel groot en door verschillende sectoren (incassobureaus, vve-beheerders, vastgoedbeheerders, juridisch adviesbureaus en een factoringmaatschappij). De resultaten zijn representatief, maar ook schokkend.

Op 13 juni 2025 vond de 'Wki Safari' plaats - een brainstormdag in Burgers' Zoo in Arnhem - met diverse afgevaardigden van kleine en grote bedrijven, brancheorganisaties, het Ministerie en de Inspectie, om te komen tot concrete oplossingen. Die oplossingen zijn gevonden. En het mooie is: de oplossingen zijn realiseerbaar. De Wki hoeft namelijk niet te worden aangepast, dus er hoeven geen wetten 'door de Kamer' heen. Het Besluit kwaliteit incassodienstverlening (Bki) en de Regeling kwaliteit incassodienstverlening (Rki) moeten wel worden aangepast. Wij zijn gekomen tot een set van minimale wijzigingen om de drie geconstateerde problemen te verhelpen. Die wijzigingen hebben wij vervolgens voorgelegd aan onze achterban met de vraag of zij die kunnen onderschrijven.

Praktisch helpt het om nu alvast intern te inventariseren waar de grootste gevoeligheden zitten: welke medewerkers vallen onder de niveau-eis, welke instroom (inclusief stage) is voorzien, en wat is de kostenimpact per entiteit en personeelsomvang. Daarmee wordt de stap naar het vervolg—de beleidsnotitie en de uiteindelijke beleidsreactie—ook beter te volgen.

Van signalen naar uitvoering: wat is nu een logische volgende stap?

De sectorinput is opgehaald en er wordt nu als vervolg naar aanleiding van de validatiesessie een beleidsnotitie gemaakt door het Ministerie van Justitie en Veiligheid op basis van alle input. Tot die tijd loont het om de huidige Wki-inrichting strak te houden en keuzes intern te onderbouwen, terwijl de beleidsreactie actief wordt gevolgd.

Wie ondersteuning zoekt bij het Wki-proof inrichten van de organisatie kan zich aansluiten bij NowID om de incassodienstverlening toekomstbestendig te maken. Stichting NowID is opgericht met als doel om alle incassodienstverleners de mogelijkheid te bieden om volledig, effectief en betaalbaar, te voldoen aan de incassowetgeving (Wki en aanverwante regelingen).